Digital Marketing Mix : Product & Price của 4Ps

Có thể là một sự trùng hợp thú vị, cuối năm trước tôi có dịp làm diễn giả của buổi offline “SEO 2013: Định hưởng để thành công"  với chủ đề  “Future of Digital” - cầu nối giữa Digital Marketing với SEO, năm nay tôi lại tiếp tục làm cầu nối giữa Digital Marketing với cộng đồng IT Leader Club.

Tôi trích nội dung đã trình bày về 2 yếu tố căn bản nhất trong Digital Marketing Mix là Product & Price để giúp các bạn hiểu thêm về digital marketing cũng như việc vận dụng thực tế 4Ps trong thế giới digital.

DIGITAL WORLD

Digital Marketing Mix from Vũ Văn Hiển

Một thống kê từ BI cho chúng ta thấy có gần 3 tỉ người online, chiếm chưa đầy một nửa so với dân số trên thế giới - vốn có hơn 7 tỉ người. So với tỉ lệ này, Việt Nam có khoảng 30 triệu người online, chiếm 35% dân số là một con số lạc quan.

Tỉ lệ này thấp hơn so với Trung Quốc - chiếm 42% dân số và cao hơn nhiều so với con số 1,1% của Myanma và 4,9% của Cambodia.

Đến cuối tháng 10/2013, giá trị các công ty là đại gia mà hầu hết chúng ta đều biết như Time Wanrner, Disney, 21st Century Fox.. thấp hơn giá trị của Google và Apple cộng lại.

Google, với hơn 95% doanh thu đến từ quảng cáo trực tuyến định vị mình là công ty “trên đám mây” cho chúng ta thấy tầm quan trọng của quảng cáo trực tuyến, của thế giới digital marketing đang hiện hữu xung quanh chúng ta.

DIGITAL MARKETING LÀ GÌ?

Vậy thế giới digital marketing đó là gì? Chúng ta hãy bắt đầu bằng điều cơ bản nhất, câu chuyện trước khi có internet, trước khi có khái niệm digital marketing: theo bạn marketing là gì?

Nếu bạn Google từ khóa này, bạn sẽ tìm thấy rất rất nhiều câu trả lời khác nhau. Tuy nhiên, về cốt lõi, marketing = market + ing. Làm thế nào để đưa sản phẩm ra thị trường. Chấm hết.

Nếu bạn muốn làm một website thương mại điện tử hay có ý định làm một ứng dụng trên di động, bạn sẽ bắt đầu như thế nào? Với nhiều chuyên gia về công nghệ hay lập trình viên chuyên nghiệp, cài đặt một website Magento không phải là vấn đề lớn với các bạn. Nhưng sau khi cài đặt xong thì làm thế nào để đưa sản phẩm ra thị trường, làm sao để thành công.

Nếu chỉ có riêng về kỹ thuật, có lẽ đội ngũ của VNG đủ giỏi để duy trì được Zing Deal. VNG không duy trì Zing Deal không phải vì kỹ thuật họ không thể đáp ứng. Project Lana tái tập trung vào Bé Yêu không phải vì đội ngũ kỹ thuật không thể đáp ứng nhiều dự án hơn.

Điều gì đã làm các sản phẩm này thành công và sản phẩm kia thất bại? Tech có vẻ như không phải là nguyên nhân chủ yếu của các sự kiện kể trên. Bài học về cốt lõi của Marketing Mix trong thời đại digital có lẽ sẽ không bao giờ cũ!

P1:  PRODUCT

Từ bao giờ Zing Me trở thành cổng game ? Xuất phát điểm là tham vọng muốn xây dựng một mạng xã hội cho Việt Nam, nhưng sau mấy năm chiến đấu với Facebook, Zing Me đã biến thành mạng xã hội dành cho cộng đồng game thủ. Game Over cho tham vọng mạng xã hội nhưng lại là một khởi đầu tốt cho một định vị mới.

Hãy xem lại tham vọng của Zing Me bằng bài viết cách đây 4 năm, với phát biểu của Vương Quang Khải, phó tổng VNG : “Các mạng xã hội thế hệ thứ ba (mà Zing Me và Facebook là hai đại diện) đều không có sự khác biệt quá lớn. Sản phẩm mới ra đời không có nghĩa là phải phủ nhận cái cũ, mà quan trọng là cải tiến cái cũ, đưa ra được những giá trị mới phù hợp hơn. Facebook khi mới ra đời chỉ là một bản sao của mạng xã hội Friendster nhưng do có một số tính năng mới thuận tiện hơn nên đã được người dùng đón nhận nhiệt tình”

Niềm tin vào một sản phẩm tốt hơn sẽ dành chiến thắng đang mang lại lửa cho đội ngũ của Zing Me, vào thời điểm mà keyword “mạng xã hội” nóng hơn bao giờ hết. Tốt hơn sẽ có thị phần nhiều hơn? E rằng không.

Và đây là mục tiêu mới của VNG

Nguồn: Zing

Bạn có chắc một chiếc đồng hồ Rolex, trị giá khoảng 2 tỉ sẽ chạy chính xác hơn đồng hồ điện tử Casio giá 300 USD? Bạn có biết trong cuộc thử mù giữa Pepsi và Coke, sản phẩm nào được người dùng ưa thích hơn không?

Với mạng xã hội, khi Zing Me chỉ là một follower của Facebook, với nhiều cải tiến hơn nhưng không thể cung cấp được các liên kết ra bên ngoài Việt Nam đã bị Facebook chiếm hữu. Facebook sở hữu từ “connection” - giúp chúng ta kết nối và duy trì các mối quan hệ mỏng manh.

Khi lượng người dùng của Facebook đủ lớn, ảnh hưởng bởi “network effects”: giá trị của một mạng xã hội hoặc một sản phẩm dịch vụ phụ thuộc vào việc có bao nhiêu người đang dùng nó. Facebook, Skype, điện thoại di động, các ứng dụng OTT như Viber, Line, Zalo là một số ví dụ. Càng có nhiều người dùng mới thì người đang ở bên trong network sẽ càng nhận được nhiều giá trị, đồng thời network càng lớn thì người mới tham gia cũng nhận được nhiều giá trị hơn. 

Nói một cách dễ hiểu, nếu có quá ít người dùng Viber, cài đặt xong bạn sẽ gọi cho ai? 

Những người dùng mới sẽ tham gia vào mạng xã hội mang lại cho họ nhiều giá trị hơn. Vào thời điểm đó, Facebook đang là số 1 toàn cầu và đã có kịp 2 triệu người Việt Nam kết nối. Trong khi đó Zing Me dựa trên cộng đồng game thủ hơn 8 triệu người, nhưng lại không có kết nối với nhau, không có tương tác chất lượng nên người dùng tham gia vào Facebook và ngoảnh mặt với Zing Me. Không quá khó để nhận thấy Zing Me đang là một sản phẩm đuổi theo. 

Với cùng câu hỏi, chúng ta sẽ đặt ra với Anphabe, một sản phẩm clone của LinkedIn, liệu họ có thành công? 

P2. PRICE

Trong cuộc đua về mạng xã hội, để đuổi kịp và vượt qua Facebook là một câu hỏi lớn. Tuy nhiên bạn không nhất thiết phải là người theo đuôi (follower).  Bạn có thể cung cấp cấp một giá trị hoàn toàn khác, nếu không muốn nói là ngược lại, bạn sẽ ghi dấu ấn của mình trong tâm trí người dùng. Snapchat, công ty từ chối đề nghị mua lại với giá 3 tỉ USD tiền mặt từ Facebook là một ví dụ.

Snapchat đã mang lại giá trị gì khác với Facebook, khiến cho người dùng upload hình ảnh nhiều hơn cả Facebook, mạng xã hội có hơn 1 tỉ người? Mỗi ngày, trung bình có 400 triệu hình ảnh và video được gửi qua Snapchat, bằng Facebook và Intagram cộng lại. 

Facebook được định vị là timeline, phản ánh con người thật của bạn trong cuộc sống, bạn là người thật. Những gì bạn post trên đó sẽ tồn tại mãi mãi. Snapchat cung cấp giá trị ngược lại: những gì bạn upload chỉ là tạm thời - temporary social media - chỉ tồn tại trong 10 giây ngắn ngủi. Những hình ảnh video bị xóa bỏ hoàn toàn, tránh rủi ro người gửi bị ảnh hưởng sau này - những giây phút mà sau đó người ta chỉ muốn quên đi hoặc những hình ảnh sợ bị bố mẹ phát hiện.

Về kỹ thuật, những gì Snapchat làm được, chúng ta có thể làm được, nhưng giá trị mà Snapchat mang lại, trải nghiệm mà họ mang lại không chỉ thuần túy là kỹ thuật mà là mức độ hiểu sâu về thói quen người dùng, là tầm nhìn về khoảng trống thị trường.

Vậy còn Webtretho thì sao? Liệu WTT có thành công? Hãy cùng xem các chủ đề được chia sẻ trên WTT: chuyện "thắc mắc về lần đầu quan hệ", chuyện "nhật ký đêm tân hôn", chuyện "đời sống tình dục của vợ chồng"..

Trong buổi offline, rất nhiều bạn đã cười khi tôi đọc các số chủ đề này. Nhiều bạn có thể chưa biết Webtretho có những chủ đề này.  Liệu chúng ta có dám trao đổi tâm sự thầm kín, chuyện giường chiếu, chuyện chính họ đang ngoại tình, những ray rứt, những tổn thương.. bằng Facebook? Chắc chắn là không.

Webtretho cung cấp giá trị ở một góc mới, khác với Snapchat. Ở đó là bạn có thể không phải người thật, nơi bạn có thể tâm sự với một nick name mà không ai biết bạn. Ở vai trò là Product Manager của mục Tâm sự, tôi phải đọc rất nhiều bài để hiểu được những suy nghĩ sâu kín (customer insight) của người sử dụng. Tôi bắt gặp rất nhiều chủ đề tâm sự bắt đầu với câu : Em là member cũ, nhưng đăng ký nick mới để dễ tâm sự.

Webtretho giống như một ngôi nhà để họ bày tỏ, bộc lộ để được an ủi, tư vấn, để băng bó trái tim đang tan vỡ. Ở Webtretho, họ là vô danh, họ có thể bày tỏ. WTT hoàn toàn trái ngược với Facebook. Đó chính là giá trị và định vị để mang lại giá trị mà Facebook không thể nào làm được. Nếu Facebook cũng tập trung vào giá trị này họ sẽ ra khỏi giá trị cốt lõi của chính họ.

Marketing thường bắt đầu bằng cách tìm kiếm các khoảng trống trong thị trường và đáp ứng các các nhu cầu đó. Khi công nghệ bắt đầu từ nhu cầu của người dùng, bạn sẽ được tưởng thưởng xứng đáng.

Với các sản phẩm như Snapchat, Webtretho, mức giá cho người sử dụng không phải là họ phải trả bao nhiêu tiền, đơn giản vì các dịch vụ này miễn phí. Mức chi phí ẩn mà họ phải trả cho mỗi sản phẩm gần như nhau: thời gian, chi phí internet, chi phí điện..

Yếu tố Price trong Marketing thường đi đôi với Giá Trị (Value) mà người dùng nhận được. Khi mức chi phí phải trả gần bằng không, các sản phẩm sẽ tập trung vào tập giá trị mà người dùng nhận được khi sử dụng các sản phẩm dịch vụ này. Sản phẩm dịch vụ nào mang lại nhiều giá trị hơn cho người dùng sẽ chiến thắng.

Cũng như một chàng trai mang nhẫn đi cầu hôn một cô gái, nếu chiếc nhẫn của bạn  - sản phẩm của bạn - mang lại giá trị thực sự cho người dùng, giúp cho cuộc sống tốt đẹp hơn, thuận tiện hơn, lời cầu hôn của bạn sẽ được chấp nhận!

Con người đi trước

"Sẽ có những lúc chúng tôi không thể đợi ai được. Nào, bây giờ bạn phải quyết định ở yên trên xe hay xuống xe"

- Ken Kesey -

VẤN ĐỀ KHÔNG PHẢI LÀ BẠN TRẢ LƯƠNG CHO AI, BẰNG CÁCH NÀO

Trong quyển sách "Từ tốt đến vĩ đại", Jim Collins đã phân tích báo cáo để trả lời câu hỏi: lương thưởng có phải đã đóng vai trò chính trong việc đưa công ty từ tốt đến vĩ đại hay không?

Điểm khác biệt mà ông tìm thấy giữa một công vĩ đại và một công ty đối trọng, đối thủ trực tiếp là "số tiền thưởng trong vòng 10 năm sau thời điểm nhảy vọt" mà lãnh đạo nhận được "có hơi ít hơn so với những người đương chức tại các công ty đối trọng lúc này vẫn chỉ là những công ty tầm thường".

Những người vĩ đại như Colman Mockler - cựu CEO của Gillete, David Maxwell - 1 trong 10 CEO vĩ đại nhất mọi thời đại, hay Darwin Smith - lãnh đạo sự thay đổi của Kimberly-Clark chắc chắn không phải là những người đi làm không công. Rõ ràng các công ty cũng đã tính đến điều này, nhưng một khi bạn thiết lập được một được một hệ thống lương thưởng hợp lý thì chế độ lương thưởng cho lãnh đạo không phải là biến số quan trọng trong việc đưa công ty từ  tốt đến vĩ đại. Jim giải thích:

Vì sao lại thế? Đơn giản vì đây là một cách nhìn khác về nguyên lý "con người đi trước": Vấn đề không phải là bạn trả lương lãnh đạo như thế nào, mà là vấn đề trước tiên là nhà lãnh đạo nào được trả lương. Nếu bạn chọn đúng người trên "chuyến xe kinh doanh" của bạn, họ sẽ làm tất cả mọi thứ trong quyền hạn để xây dựng một công ty vĩ đại, không phải vì những gì họ sẽ nhận được, mà chỉ đơn giản là họ không thể nghĩ mình chấp nhận điều gì kém hơn. Các giá trị sống của họ buộc họ phải xây dựng sự xuất sắc, và bạn không thể thay đổi điều này bằng một chế độ lương thưởng, cũng giống như bạn không thể buộc họ phải thở hay nín thở vậy! Các công ty nhảy vọt hiểu một sự thật đơn giản: Người được chọn đúng sẽ làm việc cần thiết và mang lại kết quả tốt nhất họ có thể, bất chấp chế độ lương thưởng.

Ông kết luận

Chế độ động viên và lương thưởng là quan trọng, nhưng vì những lý do rất khác đối với các công ty nhảy vọt. Mục đích của chế độ lương thưởng không phải là để có được hành vi thích hợp từ những người không phù hợp, mà là để đưa những người thích hợp lên chuyến xe ngay từ đầu, và giữ họ lại trên xe sau đó.

TÌM NGƯỜI NGƯỜI THÍCH HỢP TRONG KHẮC NGHIỆT

Những công ty tìm kiếm người thích hợp theo nguyên lý kể trên là những công ty khắc nghiệt. Nếu bạn không có những gì công ty cần, bạn không thể ở lại lâu. Tuy nhiên cần phân biệt rõ thế nào là khắc nghiệt, thế nào là tàn nhẫn vì chúng khác biệt rất lớn.

Nền văn hóa tàn nhẫn nghĩa là chặt chém vô tội vạ, nhất là trong những thời điểm khó khăn, hay tự do đuổi việc mọi người mà không cần suy xét thấu đáo. Nền văn hóa khắc nghiệt nghĩa là luôn luôn áp dụng nguyên tắc đề ra mọi lúc mọi nơi, nhất là với cấp lãnh đạo. Nền văn hóa khắc nghiệt, nhưng không tàn nhẫn giúp những giỏi nhất không phải lo lắng về công ăn việc làm của họ và có thể tập trung hoàn toàn cho công việc.

Jim kể lại câu chuyện Wells Fargo mua lại Crocker Bank năm 1986 để phân biệt hai khái niệm này 

Nhóm điều hành của Wells Fargo đã kết luận ngay từ đầu rằng đa số các giám đốc của Crocker không phải là người thích hợp trên chuyến xe. Những người làm việc cho Crocker từ lâu đã ngấm những truyền thống và đặc quyền của văn hóa ngân hàng kiểu cũ, điển hình là họ có một nhà ăn dành cho lãnh đạo bằng cẩm thạch, có đầu bếp riêng và bộ chén dĩa trị giá 500.000 đô la. Điều này hoàn toàn trái ngược với văn hóa khổ hạnh tại Wells Fargo, cấp lãnh đạo cũng phải ăn thức ăn do một dịch vụ nhà ăn ký túc xá cung cấp. Well Fargo đã nói rõ với giám đốc của Crocker "Nghe này, đây không phải một vụ sáp nhập của hai công ty ngang hàng, đây là một vụ mua lại. Chúng tôi mua lại các chi nhánh và các khách hàng, chúng tôi không mua lại các bạn." Well Fargo đã chấm dứt hợp đồng với hầu hết mọi người trong nhóm điều hành - 1.600 người đã ra đi trong ngày đầu tiên - trong đó gần hết những thành viên điều hành cấp cao.

Một ví dụ khác là Nucor, công ty Fortune 300 và là nhà sản xuất thép lớn nhất nước Mỹ.

Nucor xây dựng toàn bộ hệ thống dựa trên ý tưởng rằng bạn có thể dạy cho người nông dân cách sản xuất thép, nhưng bạn không thể dạy phong cách làm việc kiểu nông dân cho những người từ đầu không có những đức tính này.

Đức tính của người nông dân là gì?

Những người đi ngủ sớm, dậy từ tinh mơ, và bắt tay ngay vào việc, không chút màu mè. Những câu nói như "Phải vắt sữa bò thôi", "Phải cày xong bốn mươi mẫu ở phía bắc trước buổi trưa" đã chuyển thành "Phải cuộn mấy tấm thép lại", và "Phải đúc xong bốn mươi tấn trước bữa trưa". Nucor đã loại bỏ những ai không có được thái độ làm việc tương tự, và trong năm đầu tiên, tỉ lệ bỏ việc lên đến 50%, nhưng sau đó tỉ lệ này xuống rất thấp khi chỉ còn lại những con người thích hợp với công việc về lâu dài.

Jim đúc kết : "Con người không phải là tài sản quan trọng nhất. Con người phù hợp mới là quan trọng, đó mới chính là tài sản quý nhất"

NHƯ THẾ NÀO LÀ KHẮC NGHIỆT

Có 3 nguyên tắc kỷ luật thực hành cần phải theo

Nguyên tắc 1:  Khi còn do dự, đừng vội tuyển, hãy tiếp tục tìm kiếm. 

Nhà sáng lập của HP đã mang lại cho Jim một quy luật bất biến của khoa học quản trị là "Luật Packard" : "Không công ty nào có thể liên tục tăng doanh thu nhanh hơn khả năng tuyển dụng đúng người để thực hiện sự tăng trường này mà vẫn có thể phát triển thành một công ty vĩ đại. Nếu tỉ lệ tăng trưởng doanh thu cứ liên tục cao hơn tỉ lệ tuyển dụng nhân sự, đơn giản là bạn không thể xây dựng một công ty vĩ đại".

Vì tuyển dụng rất khó khăn, nên việc tìm người luôn đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của lãnh đạo, đặc biệt là các vị trí cao. Facebook và Dropbox còn sử dụng một quy trình tuyển dụng ít người biết đến tên gọi là Searchlight để tìm người phù hợp: những cuộc gặp ngắn tầm 30 phút, vui vẻ với âm nhạc, đồ uống và cả quà tặng - cứ 15 phút thì có một chiếc iPad được trao thưởng.

Ngoài ra, một số liệu bạn nên biết: tuyển thông qua giới thiệu (referral) là tốt nhất. Các vị trí tuyển qua cách này sẽ tăng 25% lợi nhuận và giảm 20% tỉ lệ nghỉ việc so với tuyển dụng thông thường.

Nguyên tắc 2:  Khi bạn biết phải thay đổi nhân sự, hãy hành động ngay

Đây có lẽ là một trong những quy luật giữ cho môi trường luôn luôn khắc nghiệt, ai chinh phục thách thức được tưởng thưởng, ai không làm việc hiệu quả sẽ ra đi. Quy luật này cũng không khác mấy với cách mà Jack Ma Yun đã làm tại Alibaba.

Yahoo CEO Marissa Mayer đã sa thải một vị trí rất cao ở công ty là COO, Henrique De Castro - cựu nhân viên Google chỉ sau 15 tháng được thuê, chấp nhận đền bù 20 triệu USD cổ phiếu. Trong ghi chú gửi cho nhân viên, Mayer đã viết:

Trong suy nghĩ của tôi, rất khó khăn để quyết định COO của chúng ta - Henrique de Castro - nên rời khỏi công ty.

Một câu ngắn gọn nhưng phần nào nói lên tính cách quyết liệt của CEO, khi cần phải hành động sẽ hành động. Recode đã phiên dịch ý của câu này này

Một cách trung thực và thắn thắn, tôi hy vọng mọi người sẽ quên đi việc tôi đã thuê, trả cho anh ta quá nhiều và không hành động sớm hơn khi mọi việc không tốt.

Jim đã nhận định về khía cạnh là người quản lý

Chúng ta chờ đợi, chúng ta chần chừ, chúng ta thử nhiều cách, tạo cơ hội thứ ba thứ tư, chúng ta hy vọng tình hình sẽ thay đổi.. nhưng tình hình không hề cải thiện. Thời gian và công sức chúng ta dành cho người đó đã lấy đi sức lực của ta thay vì dành cho phát triển và làm việc với những con người phù hợp. Chúng ta cứ bị hành hạ như thế cho tới khi người đó tự động nghỉ việc (thật .. may mắn quá!) hay cuối cùng chúng ta cũng phải hành động (ta cũng thật mừng cho mình). Trong lúc đó, những người giỏi của chúng ta sẽ tự hỏi:"Sao lâu thế mà (sếp) không hành động?"

Do dự để người không phù hợp vẫn làm việc là không công bằng với những người phù hợp, vì rõ ràng họ phải bù đắp cho những thiếu sót của người kia. Tệ hơn là điều này có thể đẩy những người phù hợp ra đi. Những người làm việc hiệu quả về bản chất được khích lệ bởi hiệu suất cao, khi họ thấy nỗ lực của mình bị cản trở vì phải gánh thêm phần của người khác, dần dần họ sẽ cảm thấy bất mãn.

Tôi có dịp làm việc với một bạn đồng nghiệp tên là Phượng Bùi, một trong những bạn Sales giỏi nhất mà tôi biết. Công việc Sales luôn đòi hỏi nỗ lực rất lớn, yêu cầu số một luôn là "đủ số" - cam kết về doanh thu.  Tôi hỏi bạn ấy : "Nếu trong team của Phượng có một bạn không đạt KPI, theo nguyên tắc thì bạn ấy phải ra đi. Hiển thấy như thế là rất tàn nhẫn, không thể vì một lần mà ngay lập tức sa thải. Phượng sẽ hành động thế nào?"

Phượng trả lời : "Em luôn cho bạn ấy rất nhiều cơ hội chứ không phải chỉ một lần. Nếu có nhiều cơ hội mà bạn ấy vẫn không thể đạt được thì nếu có cho nghỉ cũng là tâm phục khẩu phục".

Người Việt Nam nói chung, cái gì cũng nên "có tình có lý", hoàn toàn KPIs thì e là cũng khó. Chúng ta cần thời gian để chọn được người thích hợp. Nhưng bao nhiêu lần thì đủ? Bao nhiêu thời gian sẽ cho chúng ta biết là người đó không thích hợp? Bạn hãy tự hỏi 2 câu hỏi

1. Nếu bây giờ bạn có cơ hội tuyển người này lại thêm một lần nữa, bạn có tuyển không?
2. Nếu người này đến gặp bạn để nói rằng họ muốn ra đi để theo đuổi một cơ hội mới tốt hơn, liệu bạn sẽ cảm thấy thất vọng hay trong lòng lấy làm mừng rỡ?

Nguyên tắc 3: Giao cho người giỏi nhất cơ hội tốt nhất, đừng giao họ rắc rối lớn nhất

Philip Moriss, công ty sở hữu thương hiệu thuốc lá Marlboro - thương hiệu thuốc lá bán chạy số 1 thế giới - vào những năm 1960 có chưa tới 1% doanh thu từ thị trường quốc tế. Joe Cullman, lãnh đạo của công ty lúc đó xác định thị trường quốc tế là cơ hội tốt nhất và duy nhất để phát triển lâu dài.

Ông đã suy nghĩ về một chiến lược tốt nhất để phát triển và cuối cùng đã đi đến một câu trả lời tuyệt vời: Vấn đề không phải là cái gì, mà là ai. Ông đưa vị giám đốc số 1 của mình, George Weissman, lúc đó đang quản lý thị trường nội địa sang quản lý thị trường quốc tế. Weissman kể lại cảm xúc lúc đó: "Tôi không biết mình bị cho ra rìa, bị ném xuống đất, hay bị ném qua cửa sổ nữa. Mới hôm qua tôi điều hành 99% công ty, hôm nay chỉ còn 1% hay thậm chí ít hơn nữa."

Như tạp chí Forbes nhận xét 20 năm sau, quyết định của Cullman đưa Weissman sang phần công việc nhỏ nhất công ty là một quyết định thiên tài. Tinh tế và tao nhã, Weissman là người hoàn toàn thích hợp để phát triển thị trường châu Âu, và ông đã đưa thị trường quốc tế thành bộ phận lớn nhất và phát triển nhanh nhất công ty. Sự thật là, dưới quyền điều hành của Weissman, Marlboro trở thành nhãn hiệu thuốc lã bán chạy nhất trên thế giới ba năm trước khi nó trở thành nhãn hiệu số 1 trên thị trường Mỹ.

Kết luận: Ý tưởng "con người đi trước" là một ý tưởng đơn giản dễ hiểu, nhưng .. khó thực hiện. Câu chuyện của Maxwell tại Fannie Mae mà Jim kể lại vào thời điểm Fannie Mae đang thua lỗ mỗi ngày 1 triệu USD cộng với số nợ 56 tỉ đô la  sẽ là một câu chuyện thích hợp để kết thúc bài viết

Khi Maxwell trở thành tổng giám đốc Fannie Mae trong những ngày đen tối nhất, Hội đồng quản trị rất mong muốn biết ông sẽ cứu công ty bằng cách nào. Mặc dù áp lực phải hành động là rất lớn, phải làm điều gì đó thật to lớn, nắm lấy bánh lái và bắt đầu lái, nhưng Maxwell vẫn ưu tiên tập trung vào việc tìm người phù hợp cho nhóm lãnh đạo của Fannie Mea. Hành động đầu tiên của ông là phỏng vấn tất cả các nhà quản lý. Ông mời họ ngồi và nói: "Thử thách này sẽ rất khó khăn. Tôi muốn nói cho anh biết rằng công việc sắp tới đòi hỏi rất khắt khe. Nếu anh nghĩ mình sẽ không phù với áp lực mới của công việc thì cũng chẳng sao. Không ai trách móc anh vì điều này cả."

Maxxell nói rõ rằng chỉ có chỗ cho những người hạng A sẵn sàng bỏ công sức A+, nếu bạn không sẵn lòng như thế, bạn nên xuống xe ngay, ngay lúc này. Một giám đốc mới vừa bỏ cả cuộc đời và sự nghiệp để vào làm ở Fannie Mae đã đến gặp Maxwell và nói: "Tôi đã nghe ông nói rất kỹ, và tôi không muốn sống thế này." Thế là ông này bỏ công ty về làm lại chỗ cũ. Cuối cùng, mười bốn trong số hai mươi sáu giám đốc đã rời bỏ công ty, và được thay thế bằng những vị giám đốc giỏi nhất, nhạy bén nhất, siêng năng nhất trong toàn giới tài chính. Cùng một tiêu chuẩn này áp dụng từ trên xuống dưới trong toàn bộ Fannie Mae, các vị giám đốc thay máu nhân viên và tạo áp lực cho nhau, khiến cho tỉ lệ nghỉ việc rất cao do nhiều người không chịu được sự chỉ trích. Một thành viên lãnh đạo cấp cao cho biết: "Chúng tôi có một câu nói với nhau 'Anh không thể giả tạo được ở Fannie Mae'. Hoặc là anh biết rất rõ công việc của mình hoặc không, nếu anh không biết, thì anh sẽ bị cho ra rìa" 

Dick Cooley của Wells Fargo  và David Maxwell đều thể hiện ý tưởng đưa con người đi trước công việc, tầm nhìn, chiến lược, chiến thuật, tổ chức công ty, trước công nghệ. Họ đã  phát biểu: "Tôi không biết chúng tôi đưa công ty đi về đâu, nhưng tôi biết rằng nếu tôi bắt đầu với những con người thích hợp, đặt cho họ câu hỏi thích hợp, và dẫn dẫn dắt họ vào những cuộc tranh luận nảy lửa, chúng tôi sẽ tìm ra cách đưa công ty này thành vĩ đại" 

Mã Vân bàn về tuyển dụng và dùng người

"Người dại nói chuyện mồm, người thông minh nói chuyện bằng đầu, người trí tuệ nói chuyện bằng trái tim" - Mã Vân

Một số thành viên trong đội ngũ lãnh đạo của Alibaba

Quan điểm của Mã Vân về nhân tài

Trong thế kỷ 21, điều gì là quan trọng nhất? Tôi cho rằng chính là nhân tài. Đối với Alibaba, quyền và tiền không thể đem ra so sánh với nhân tài. 

Trong Thời Đại Công Nghiệp, tài sản vật chất như máy móc, nhà máy.. quyết định khả năng cạnh tranh của một công ty. Trong "Kỷ Nguyên Kiến Thức" như hiện nay, nguồn vốn tri thức là những gì xác định lợi thế cạnh tranh. Nguồn vốn này có được từ kiến thức và kỹ năng mà lực lượng lao động của một công ty có được.

Muốn có ý tưởng mới, sáng tạo sản phẩm dịch vụ đều bắt nguồn từ kiến thức của nhân viên. Bất cứ khi nào nhân viên ra đi, công ty đều mất một phần kiến thức và kỹ năng cần thiết mà công ty đã vất vả và thường tốn kém lắm mới có được. Khi những nhân viên này chuyển sang cho một đối thủ cạnh tranh thì tổn thất càng tệ hơn.

Tại California, gần như không thể ngăn chặn một nhân viên quan trọng chuyển sang làm việc cho công ty đối thủ. Pháp luật ủng hộ người lao động kiếm sống và thường sẽ không cho phép công ty cũ ngăn chặn nhân viên làm việc cho một đối thủ. Câu nói trong film "3 idiots" là một ý kiến tuyệt vời cho trường hợp này: "Hãy theo đuổi sự ưu tú. Thành công sẽ theo đuổi bạn!"

Mã Vân bàn về tuyển dụng và dùng người
Năm 1996, Thiệu Diệc Ba trở về nước sau khi tốt nghiệp Harvard. Ông sáng lập Yiqu (www.eachnet.com) với hy vọng trở thành eBay Trung Quốc. Ít lâu sau, công ty sụp đổ và bị eBay mua lại năm 2003.  Ông nói :" Nếu để tôi làm lại eachnet.com, nhất định tôi sẽ tìm một người hiểu về công nghệ." 

Một sự nghiệp lớn không thể chỉ do một người tạo lập nên. Lập nghiệp vô cùng gian khổ, nên khi lựa chọn cộng sự phải hết sức thận trọng.

Cùng năm 1996, Alibaba được thành lập nhưng vị trí hiện tại thì hoàn toàn khác hẳn. Những người lập nghiệp có chung mơ ước đã cùng Mã Vân thúc đẩy Alibaba không ngừng phát triển và lớn mạnh.

Họ đã cùng tôi đến Bắc Kinh. 14 tháng đầu, chúng tôi làm việc xuất sắc nhưng đến tháng 15, chúng tôi bất đồng ý kiến. Tôi thực sự thất vọng và quyết định về nhà.. Ban đầu họ rất kinh ngạc. Tôi cho họ 3 quyền lựa chọn: một là, nếu họ muốn đến làm việc tại Yahoo, tôi sẽ giới thiệu, Yahoo nhất định sẽ nhận, hơn nữa mức lương sẽ rất cao; hai là, tôi giới thiệu đến làm ở Xinlang và Sohu, mức lương cũng sẽ rất cao; ba là, trở về cùng tôi và mỗi người chỉ được chia 100 Nhân Dân Tệ, các anh tự thuê nhà nhưng chỗ ở chi được cách nhà tôi 5 phút đi đường và phải làm việc ở nhà tôi. Tôi cho các anh 3 ngày để suy nghĩ. Các anh tự quyết định lấy. Họ đã ra đi, nhưng ba phút sau quay lại và nói với tôi rằng: Mã Vân, chúng ta cùng trở về.

Trong lúc khó khăn, họ đã không rời bỏ Mã Vân, trở thành chỗ dựa vững chắc nhất cho ông trên con đường lập nghiệp. Khi nói về họ, Ma Yun đều tự hào, tình cảm chứa đựng trong từng câu nói: "Khi khó khăn, tôi luôn gặp được người tốt. Tất cả những điều này đều dựa vào quan hệ đối xử giữa người với người, vào tình bạn, vào quan hệ với cộng sự." 

Khi nhận giải "Giải tập thể xuất sắc nhất 2007", Mã Vân xúc động nói : "Alibaba có thể không có Mã Vân, nhưng không thể không có đội ngũ này."

Trong cuộc thi "Chiến thắng ở Trung Quốc", Mã Vân nói với thí sinh : "Sự khác biệt giữa người lãnh đạo và giám đốc ở chỗ, nhà lãnh đạo xuất sắc rất giỏi trong việc nhìn ra điểm mạnh của người khác, giám đốc luôn nhìn thấy điểm yếu của người khác, luôn phải tin rằng những người xung quanh bạn thông minh hơn bạn. Một người tin rằng người khác thông minh hơn mình, đó mới thật sự là người có trí tuệ, nếu như tin rằng mình thông minh hơn người khác, rắc rối sẽ đến."

Chỉ cần những người bình thường
Quan điểm của Mã Vân là khi lập nghiệp, không nên tìm những người quá xuất sắc, những người thành công làm cùng nhau, nhất là ở độ tuổi  35-40 vì họ đã có tiền và thành công. Những người từng thành công lập nghiệp cùng nhau rất khó. Thời kỳ đầu lập nghiệp nên tìm một nhóm những người chưa thành công, khao khát thành công và có tinh thần đoàn kết. Đợi khi đã có một sự nghiệp nhất định, lúc đó hãy mời một số nhân tài. Lập nghiệp phải tìm người thích hợp nhất, không nhất thiết phải tìm người thành công nhất.

Sau khi được Goldman Sachs đầu tư, Mã Vân lập tức chiêu mộ rất nhiều nhân tài từ Hồng Kông và Mỹ. Trong số 12 thành viên của ban lãnh đạo cao cấp đều từ nước ngoài về, trừ Mã Vân. Mấy năm tiếp theo, Alibaba tuyển được nhiều MBA hơn, có cả MBA của Harvard, Stanford nhưng 95% số đó bị Mã Vân sa thải.

Tại sao có đến 95% người bị tôi sa thải? Chắc chắn là họ mắc sai lầm. Bởi vì những MBA này mới vào đã đòi mức lương thấp nhất là 100 nghìn Nhân dân tệ và bao giờ cũng nói đến chuyện chiến lược. Mỗi lần nghe các chuyên gia và các MBA này nói chuyện, bạn cảm thấy tràn đầy nhiệt huyết nhưng không biết bắt đầu thực hiện từ đâu.

Mã Vân đánh giá các MBA này :"Những lễ nghi cơ bản, tinh thần làm việc chuyên nghiệp, tinh thần yêu nghề trong tình trạng báo động". Mã Vân chưa từng phủ nhận trình độ của họ, nhưng vấn đề ở chỗ bảng điểu khiển máy bay liệu có phù hợp với máy kéo? Những nhân tài phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp mới là nhân tài thực sự.

Mã Vân quan niệm những người làm việc ở Alibaba phải là những người có ước mơ, coi công việc là thứ cần đào sâu học hỏi. Sau khi vào Alibaba, bắt buộc bạn phải hòa nhập vào văn hóa cũng như cấp nhận lý tưởng của công ty. Nếu nhân viên không thể hòa nhập, bên trong doanh nghiệp sẽ hình thành mâu thuẫn không thể hòa giải. Tuy mỗi người có ưu thế của riêng mình, nhưng nếu không cùng chí hướng sẽ làm yếu đi sức mạnh của doanh nghiệp.

Ông thảo luận với Tôn Chính Nghĩa, Tổng giám đốc Softbank về lựa chọn giữa giải pháp hàng đầu và trình độ thực hiện hạng 3 và ý tưởng hạng 3 và trình độ thực hiện hạng nhất, cái nào quan trọng hơn? Cả 2 có cùng một đáp án giống nhau: "Ý tưởng hạng ba cộng với trình độ hạng nhất".

Lý do là trong thời đại internet, mọi thứ đều thông tin hóa và khó dự đoán, Alibaba không lên kế hoạch trước mà luôn làm theo khẩu hiệu :"bây giờ, lập tức, ngay". Sự thành công của Alibaba là nhờ việc thực thi hiệu quả cao từ đội ngũ của mình. Mã Vân từng gọi Alibaba là "Một đội quân thực thi mệnh lệnh nhưng không có ý tưởng". Trong nhiều trường hợp khác nhau, ông đã khẳng định rằng, đôi khi thực thi một quyết định sai lầm còn tốt hơn nhiều so với chần chừ không quyết hoặc không có quyết định. Bởi vì, trong quá trình thực thi, bạn sẽ có thời gian và cơ hội để phát hiện và sửa chữa sai lầm.

Một người thực thi có năng lực có thể bù đắp được những phương án chưa hoàn thiện, nhưng một phương án hoàn thiện cũng có thể chết do quá trình thực thi không hiệu quả. Từ góc độ này, khả năng thực thi chính là mấu chốt của sự thành bại doanh nghiệp.

Chó hoang và thỏ trắng
Alibaba chia tất cả các nhân viên của công ty thành 3 nhóm: nhóm những nhân có thành tích trong công việc nhưng không có tinh thần hợp tác tập thể được gọi là "chó hoang"; những người ba phải và không có thành tích gọi là "thỏ trắng", còn người vừa có thành tích vừa có tinh thần tập thể gọi là "chó săn".

Nội dung sát hạch thường ngày của chúng tôi đối với những nhân viên kinh doanh như sau: thành tích trong công việc tốt, doanh thu bán hàng mỗi năm rất cao nhưng giá trị quan kém, về cơ bản không coi trọng tinh thần tập thể và dịch vụ chất lượng, những người như vậy chúng tôi gọi là "chó hoang", cần phải tiêu diệt!

Còn những người có giá trị quan tốt, luôn nhiệt tình, lương thiện và hữu hảo, nhưng thành tích trong công việc lại quá kém, chúng tôi gọi họ là "thỏ trắng", cũng phải tiêu diệt.

Alibaba chỉ cần những chú "chó săn"! Có người hỏi vì sao phải đào thải "thỏ trắng", Mã Vân đã trả lời

Đó là điều đương nhiên. Những nhân viên có thành tích tốt trong công việc và giá trị quan tốt mới là người chúng tôi cần, vì thế, tất cả mọi người đều phải hướng đến tiêu chuẩn đó.

Những người không thể đảm nhận công việc - thỏ trắng, là một sự lãng phí với công ty. Do vậy, Alibaba thực hiện nguyên tắc sử dụng nhân viên: xuất sắc giữ lại, kém bị đào thảo để khơi dậy tính tích cực của họ một cách hiệu quả, làm cho doanh nghiệp luôn ở trạng thái tích cực cầu tiến, khắc phục vấn nạn người nhiều việc ít, từ đó nâng cao hiệu suất công việc và hiệu quả các bộ phận.

Nửa năm một lần, công ty chúng tôi tiến hành bình chọn nhân viên. Nếu kết quả bình chọn cho thấy bạn ở vị trí cuối cùng, dù bạn rất cố gắng và cũng rất xuất sắc trong công việc, bạn vẫn phải ra đi. Giữa 2 người và 200 người, tôi chỉ có thể tàn nhẫn với 2 người.

Thời kỳ ảm đạm - bong bóng dotcom
Vào năm  2001, bong bóng mạng vỡ tan. Các công ty internet Trung Quốc trở thành một quần thể bị các nhà đầu tư nước ngoài xa lánh. Năm 2002, kinh tế mạng rơi vào thời kỳ ảm đạm nhất. Các doanh nghiệp Internet của Bắc Kinh giống như chiếc thang máy trên thiên đàng từ từ rơi xuống địa ngục, dường như không có một anh hùng nào dủ khả năng thoát khoải vòng xoáy đó.

"Vào thời điểm ảm đạm nhất của mùa đông lạnh giá năm 2000, Mã Vân đã nói :"dù chúng ta quỳ để sống, chỉ cần sống được 1 ngày, chúng ta sẽ chiến thắng" -  Đới San, Phó tổng Alibaba nhớ lại. Từ lúc này, Alibaba "quay trở về với nghiệp vụ chính B2B, trở về với gốc rễ, trở về với Trung Quốc. Do đó, nói theo cách của Mã Vân, khi người khác lạnh nhất, chúng ta đóng của lại để làm tốt sản phẩm của mình, đợi khi mùa xuân đến, chúng ta sẽ có thu hoạch."

Lúc này, khi thị trường Việt Nam bị thống trị bởi một tay chơi có quá nhiều tiền như Rocket Internet - cũng như khả năng chịu lỗ để có tốc độ tăng trưởng và chiếm lĩnh thị phần, nhiều doanh nghiệp TMDT Việt Nam lỗ liên tục, chỉ có một số ít xài tiền kỹ và cẩn thận như Tiki, Hotdeal (nghe đồn vậy) mới trụ được, các doanh nghiệp khác nên làm gì? Họ có nên đóng cửa lại để làm sản phẩm cho thực sự tốt, hay vội vã startup, vội vã launching, vội vã đóng cửa sau khi đốt hết vốn liếng của mình lẫn nhà đầu tư?

"Trong 2,3 năm nay, ai có thể nuôi nổi một đội quân chứng tỏ người đó rất cừ. Ở Mỹ, muốn nuôi 300 người là một việc rất khó khăn, không kiếm được tiền, công ty sẽ nhanh chóng phá sản. Tiêu tiền quá nhiều, chưa tính đến chi phí quảng cáo, chỉ riêng các khoản chi hàng tháng cũng đủ để bạn kiệt quệ. Ở châu Âu, Hồng Kông cũng vậy. Chỉ có ở Trung Quốc đại lục, chỉ có ở Hàng Châu mới có thể tập trung một quân số 300 người như vậy."

Sau 3 năm, Mã Vân có trong tay 300 chiến sĩ với tuổi đời bình quân 30, mỗi người đều có 5 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực internet. Đội quân này rất khó tìm được trên thế giới. Chủ nghĩa lý tưởng của Mã Vân vẫn chưa kéo ông rời xa mặt đất, trong thời điểm quan trọng nhất, đôi chận ông vẫn chạm tới mặt đất, vì vậy Alibaba mới có được sự phát triển như ngày nay.

Thời điểm tuyển dụng khó khăn nhất là 2001, khi Internet rơi vào thời kỳ ảm đạm, thứ nhất chúng tôi chưa có tên tuổi, thứ hai tiền vốn được sử dụng rất hạn hẹp, toàn bộ thị trường lúc đó khá tiêu điều, mọi người nghe đến Ineternet là bỏ chạy. Khi đó có nhiều người đã đến và đi. Tôi nhớ mình đã nói với một chàng trai mới vào công ty rằng, hy vọng vào thời điểm khó khăn nhất, cậu sẽ kiên trì và không rời bỏ chúng tôi. Cậu thanh niên này đã hứa với tôi sẽ không ra đi trong vòng 5 năm. Trong 5 năm đó, những người cùng đến với cậu đều đã bỏ đi hết, giữa lúc cậu sắp nản lòng, tôi nhắc cậu nhớ lại những gì đã nói. Hiện nay, cậu ấy vẫn tiếp tục làm việc ở công ty, và rất thành công cả về phong cách làm việc lẫn tài sản có được.

18 người lập nghiệp từ buổi đầu đến nay vẫn không thiếu một ai. Các công ty khác trả lương cao gấp 4 lần, họ vẫn không động lòng. Mã Vân còn đùa với họi :"Các anh em, theo tôi mức lương gấp 4 lần nên quên đi, nhưng mức lương gấp 6 lần thì nên xem xét".

Khi Alibaba thành công, họ có đủ tài chính và điều kiện để đãi ngộ nhân tài, nhưng ở thời gian bắt đầu, làm thế nào để 18 người lập nghiệp đó vẫn theo mình, trải qua một thời gian dài ảm đạm thực sự là một thách thức. Bạn có một ý tưởng hay, sau khi phân tích bạn tin rằng mình có thể làm startup, thành công, kiếm được nhiều tiền nhưng ngay lúc đó bạn lại không có đủ tiền. Làm thế nào để thuyết phục người khác cùng bạn làm điều đó, góp tiền, góp sức cùng làm? Bạn cũng có thể làm theo cách nghĩ ngây thơ nhất: gọi vốn với một ý tưởng đẹp.

Tất cả các mục tiêu này ban đầu có vẻ không khả thi nhưng nhờ năng lực thực thi siêu phàm của đội quân Mã Vân mà cuối cùng trở thành hiện thực. Trình độ học vấn của đội ngũ ngày so với các công ty Internet khác không phải là cao nhất, nhưng năng lực thực thi của họ chắc chắn là mạnh nhất. Về điểm này, Alibaba đã bỏ xa các đối tủ cạnh tranh khác.

Kẻ ngoại đạo cũng có thể lãnh đạo người trong nghề

Nhiều người cho rằng, thành lập một công ty Internet, chắc chắc trình độ của Mã Vân rất cao. Nhưng trên thực tế, ông hoàn toàn ngoại đạo. Tính đến thời điểm quyển sách "Mã Vân" được viết, ông chỉ biết gửi và nhận email.

Ông cho biết

Kẻ ngoại đạo cũng có thể lãnh đạo người trong nghề, quan trọng là phải biết tôn trọng họ. Đây là điểm rất quan trọng mà tôi đúc kết được. Điều thứ 2 bạn có thể mời những người ưu tú nhất trước. Ví dụ, bạn không biết về công nghệ, bạn có thể mời chuyên gia kỹ thuật xuất sắc nhất; bạn không hiểu về tài chính, bạn có thể mời chuyên gia về tài chính giỏi nhất; bạn không hiểu về quản lý, có thể mời người quản lý giỏi nhất. Vì không hiểu, nên tôi không thể tranh luận với họ, anh ta làm về kỹ thuật, đương nhiên tôi tôn trọng anh ta.. chỉ cần bạn có một tấm lòng, có tầm nhìn, bạn có thể làm được điều này, do đó, chúng tôi không bao giờ mâu thuẫn, các nhân viên kỹ thuật cũng sẽ không xung đột với tôi.

Tuy là người ngoại đạo, nhưng Mã Vân lại có tài quản lý và đây chính là nguyên nhân quan trọng khiến họ có thể lãnh đạo người trong nghề. Hơn nữa, do không biết chuyên môn nên người ngoại đạo luôn có một tầm nhìn thoáng và khách quan. Ông cho rằng đa số khách hàng đều giống ông nên yêu cầu phần mềm được thiết kế bắt buộc phải đơn giản và tất cả phải được ông kiểm tra.

Ở một số ngành đặc thù như ngành Search hay quảng cáo mà tiêu biểu là các agency, theo quan sát của riêng tôi, thì đều được lãnh đạo bởi những người giỏi chuyên môn chứ không chỉ đơn thuần là năng lực lãnh đạo. Moz, Search Engine Land được lãnh đạo bởi những huyền thoại trong ngành, nơi mà không ai nghi ngờ khả năng của Rand Fishkin hay Danny Sullivan. 

Mã Vân nhận định "quan trọng là phải biết tôn trọng họ", nhưng ở vai trò quản lý nhiều lãnh đạo vẫn thiếu năng lực lãnh đạo. Cựu CEO của Vietnamworks từng nói một cách công khai khi gặp các nhân viên : "Ở Vietnamworks, tôi không làm kế toán, tôi không làm marketing, tôi không làm sales" nhưng ông biết cách để mọi người làm vui vẻ, hào hứng làm cho mình. Không những vậy, ông còn biết cách để động viên họ làm được 200% khả năng của họ. Khi chỉ coi nhân viên như công cụ, "xài họ" một cách thiếu tôn trọng, ai sẽ cống hiến hết mình cho công ty?

Quan điểm của bạn về tuyển dụng và dùng người ra sao? Bạn có cho rằng các nhận định trong bài viết này là đúng?

Hãy sửa những sai lầm mà các con thấy - Barack Obama

Cuối năm, ai cũng dành một khoảng thời gian để điểm lại những gì đã qua trong một năm. Với tôi, có lẽ là một năm với rất nhiều sự thay đổi.

Trong khi Steve Jobs bị đuổi việc khỏi công ty sáng lập ở độ tuổi 30, tôi rời khỏi công ty mà tôi yêu mến, được tin tưởng và đã góp một phần công sức vào xây dựng, phát triển -  ở cùng độ tuổi đó. [Chỉ là sự liên tưởng, tôi không có ý định so sánh mình với Jobs.]Trong khi Jobs nghĩ rằng "tâm huyết của cả một thời kỳ đã tiêu tan, tôi hoàn toàn tuyệt vọng", tâm trạng của tôi cũng chẳng vui gì. Ngay trước thềm năm mới, tôi hy vọng sẽ sớm thấy con thuyền ngày xưa sớm tìm được "đảo châu báu", thực hiện được giấc mơ mà chúng ta đã từng chia sẻ.

Phát biểu của Jobs liên tục vang lên trong suy nghĩ của tôi tại thời điểm đó: "Nhưng rồi có một điều mà dần dần tôi nhận ra – tôi vẫn rất yêu những việc mình làm! Những biến đổi ở Apple đã không hề làm giảm sút niềm đam mê đó. Tôi đã bị từ chối, nhưng vẫn yêu".

Tôi chọn công ty mới, VietnamWorks (VNW),  không chỉ tiếp tục theo đuổi giấc mơ, theo đuổi sự hoàn hảo mà còn trở thành Dream Makers - những người kiến tạo giấc mơ. Tôi chưa hoàn thành việc điều chỉnh email sang dạng contextual theo ngữ cảnh và xa hơn nữa là personalize cho từng người. Giấc mơ nhỏ bé đó của tôi có thể sẽ được hoàn thành bởi những đồng nghiệp giỏi, theo cách xuất sắc đúng tinh thần "wow service" - những dịch vụ trên cả mong đợi. Hãy tưởng tượng bạn bước vào VNW lần đầu tiên để gặp người sẽ phỏng vấn mình. Ngay khi bạn vừa đến lễ tân bạn đã được chào: "Xin chào, anh là anh Hiển phải không?", dấu ấn về chất lượng dịch vụ và hình ảnh đẹp đó sẽ đọng lại trong lòng bạn mãi mãi. Một điều nhỏ nhưng không mấy công ty có thể làm được.

Tinh thần, giá trị của VNW gợi cảm hứng cho rất nhiều người, trong đó có tôi, về tinh thần tự chủ, liên tục cải tiến, nói thẳng và mang lại những dịch vụ trên cả mong đợi. Khi Dream Makers có tinh thần này, họ không chỉ giúp các ứng viên tìm được việc làm mơ ước, giúp công ty tuyển dụng được đúng người tài, họ còn giúp chính họ liên tục phát triển và tìm được công việc mơ ước ở chặng đường kế tiếp, chinh phục giấc mơ của chính mình.

Obama trong thư gửi con gái đã viết: "Có những điều cha rất mong muốn cho các con - được lớn lên trong thế giới không có giới hạn cho những ước mơ của các con, không có thành tựu gì nằm ngoài tầm với, được trở thành những người phụ nữ đầy lòng thương yêu và tận tụy để giúp xây dựng thế giới này. Cha cũng mong muốn mọi đứa trẻ khác có cùng cơ hội được học, được mơ, được lớn lên và phát triển như những gì các con đang có.". 

Có thể vì nhiều lý do: gia đình, hoàn cảnh sống.. mà bên cạnh chúng ta có biết bao nhiêu bạn bè, người quen  không có điều kiện thuận lợi để học, để mơ một cách không có giới hạn. Cũng có thể vì quá nhiều khó khăn nên có khi chúng ta không cho phép chính mình suy nghĩ "không có thành tựu gì ngoài tầm với".

Đừng ngừng lại, hãy theo đuổi giấc mơ của bạn bằng những gì các bạn đang có, vì hạnh phúc không phải là đích đến, mà là bản thân những chuyến đi. Từ đó, chúng ta sẽ sửa những sai lầm mà chúng ta thấy, để thay đổi chính cuộc sống chúng ta và những người bên cạnh. Những tấm gương sáng ngay bên cạnh tôi, cứ thầm lặng từng chút một để thay đổi thế giới này. Một cô gái làm công nhân, học kế toán ban đêm để thay đổi cuộc sống chính mình, nuôi 3 người em đi học, đi làm để tương lai của các em tươi sáng hơn. Một bạn trai ban ngày đi học Sư phạm, ban đêm đi dạy kèm, mùa hè đi làm phụ hồ để dành tiền cho năm học mới. Tôi ngả mũ trước nghị lực của các bạn ấy!

Có khi không phải chúng ta đang là ai, mà là chúng ta đang cố gắng và nỗ lực như thế nào mới chính là điều làm chúng ta khác biệt trong cuộc đời này, "bởi vì chỉ khi các con phấn đấu cho một cái gì lớn hơn bản thân mình, các con mới có thể nhận ra hết những gì tiềm tàng thật sự các con đang có."

Photo: etsy.com

“Hãy sửa những sai lầm mà các con thấy” - Barack Obama

Malia và Sasha thân yêu,

Cha biết các con đã có nhiều điều thú vị trong hai năm đi theo chặng đường vận động tranh cử: được tới những cuộc picnic, diễu hành và hội chợ, ăn đủ thứ đồ tạp mà mẹ con và cha đúng ra không nên cho các con như vậy. Nhưng cha cũng biết mọi thứ không dễ chút nào cho các con và mẹ. Dù các con vui thích thế nào với chú cún mới, điều đó cũng chẳng thể bù đắp lại được những khoảng thời gian chúng ta xa cách nhau. Cha biết mình đã bỏ lỡ nhiều thế nào trong suốt hai năm qua, và hôm nay cha muốn nói cho các con một chút vì sao cha quyết định đưa gia đình ta vào hành trình này.

Khi còn trẻ, cha nghĩ cuộc đời tất cả là về bản thân mình - làm cách nào cha có thể tạo dấu ấn được nơi cõi đời này, trở nên thành công và đạt được những gì mình muốn. Thế rồi hai con bước vào cuộc đời cha với tất cả những sự tò mò, láu lỉnh cùng những nụ cười chưa lúc nào thôi làm tràn ngập trái tim cha và làm rạng ngời những tháng ngày đi qua. Bất ngờ cha nhận ra những kế hoạch to tát cha vạch ra cho chính mình không còn quan trọng nữa.

Cha nhanh chóng thấy niềm vui lớn nhất trong đời mình chính là niềm vui cha thấy được ở các con. Cha nhận ra cuộc đời chẳng còn ý nghĩa nếu cha không đảm bảo cho các con có mọi cơ hội để được hạnh phúc và phát huy được hết những gì nơi các con. Cuối cùng, các con à, đó chính là lý do cha chạy đua làm tổng thống: vì những gì cha muốn dành cho các con và mọi đứa trẻ ở đất nước này.

Cha muốn mọi trẻ em của chúng ta được tới trường phù hợp với những tiềm năng chúng có - những ngôi trường tạo ra thách thức, tạo niềm cảm hứng, truyền cho chúng sự ngạc nhiên với thế giới quanh ta. Cha muốn các bạn cũng có cơ hội đi học đại học, dù cha mẹ họ có thể không giàu. Và cha muốn các bạn có được những việc làm tốt: những công việc có thu nhập khá và đem lại cho họ những phúc lợi như bảo hiểm y tế, những công việc cho phép họ được dành thời gian với con cái và có thể nghỉ hưu trong đàng hoàng.

Photo: igbofocus.co.uk

Cha cũng muốn chúng ta đẩy xa hơn những bờ bến khám phá để con có thể sống, nhìn thấy những công nghệ và phát minh mới giúp cải thiện đời sống, giúp hành tinh sạch và an toàn hơn. Cha cũng muốn chúng ta đẩy những ranh giới của nhân loại, để vượt xa ra khỏi những chia rẽ sắc tộc, vùng miền, giới tính và tôn giáo vốn đang cản trở chúng nhìn thấy điều tốt đẹp nhất nơi những người khác.

Đôi khi chúng ta gửi những thanh niên nam nữ vào chiến tranh và nhiều tình huống nguy hiểm khác để bảo vệ đất nước - nhưng khi làm vậy cha muốn bảo đảm rằng việc đó chỉ tiến hành khi có một lý do thật chính đáng, rằng chúng ta cố gắng hòa giải những khác biệt với nhau bằng con đường hòa bình và làm mọi thứ có thể để những người lính của chúng ta được an toàn. Và cha muốn mọi đứa trẻ hiểu rằng những điều hạnh phúc mà những người lính Mỹ dũng cảm đó đấu tranh không phải tự nhiên mà có, rằng vinh dự lớn trở thành công dân của quốc gia này luôn đi kèm với trách nhiệm lớn.

Đó là bài học mà bà con đã dạy cha khi cha bằng tuổi các con, đọc cho cha những dòng đầu của Tuyên ngôn độc lập, nói cho cha về những người đàn ông và đàn bà đi đấu tranh cho sự bình đẳng, vì họ tin rằng những điều đã được viết ra hơn hai thế kỷ trước cần có ý nghĩa gì đó.

Bà giúp cha hiểu rằng nước Mỹ vĩ đại không phải vì nó hoàn hảo mà bởi vì nó luôn có thể được làm cho tốt đẹp hơn, rằng công việc còn dang dở để hoàn thiện liên hiệp chung này nằm ở nơi mỗi chúng ta. Đó là trách nhiệm chúng ta chuyển giao cho cháu con của mình, để mỗi thế hệ sau lại có thể tiến gần hơn đến một nước Mỹ mà chúng ta biết là nên như vậy.

Cha mong cả hai con sẽ gánh nhận trách nhiệm này, hãy sửa những sai lầm mà các con thấy, hãy làm việc để trao cho người khác những cơ hội các con đang có. Hãy làm không phải vì các con có nghĩa vụ phải đáp đền một đất nước đã trao cho gia đình ta rất nhiều, dù thực tế các con có trách nhiệm đó. Mà hãy làm bởi vì các con có trách nhiệm với chính bản thân mình. Bởi vì chỉ khi các con phấn đấu cho một cái gì lớn hơn bản thân mình, các con mới có thể nhận ra hết những gì tiềm tàng thật sự các con đang có.

Có những điều cha rất mong muốn cho các con - được lớn lên trong thế giới không có giới hạn cho những ước mơ của các con, không có thành tựu gì nằm ngoài tầm với, được trở thành những người phụ nữ đầy lòng thương yêu và tận tụy để giúp xây dựng thế giới này. Cha cũng mong muốn mọi đứa trẻ khác có cùng cơ hội được học, được mơ, được lớn lên và phát triển như những gì các con đang có. Đó là lý do cha đưa gia đình ta bước vào hành trình lớn này.

Cha rất tự hào về cả hai con. Cha yêu hai con hơn tất cả những gì các con từng biết. Và cha rất biết ơn các con mỗi ngày vì sự kiên nhẫn, đĩnh đạc, duyên dáng và hài hước mà chúng ta chuẩn bị để bắt đầu cuộc sống mới của mình trong Nhà Trắng.

Yêu các con, cha.

Barack Obama

Có nên nói tốt cho Đối thủ?

Nếu bạn vẫn theo dõi blog này, bạn sẽ thấy mình đăng các bài viết ngày càng xuất hiện nhiều hơn vai trò của khách mời, những người đã và đang đóng góp vào cuộc sống diễn ra xung quanh bạn những giá trị nhất định.

Một câu hỏi được đặt ra nếu mình làm Agency có nên khen một Agency cùng ngành? Nếu cùng làm dịch vụ SEO có nên khen một SEO giỏi, có tài khác khi mà họ cũng là người cạnh tranh với cùng phân khúc khách hàng? Nếu cùng làm ngành việc làm có nên trò chuyện với lãnh đạo công ty cùng ngành?

Thông thường, lời khen thì ít hơn chê, mà trong một ngành khen nhau lại càng ít. Vì sao thế?

1. Khi thương trường là chiến trường
Nhan Thế Luân, CEO Nhạc Của Tui có viết một Facebook note "tại sao Việt Nam chúng ta lại không có sản phẩm số 1?" kể chuyện cùng ngành rất đáng suy nghĩ:

 " Câu chuyện này đúng là 1 câu chuyện dài nhiều tập và các công ty dìm hàng nhau hơn là cùng nhau chống lại thằng mạnh hơn từ nước ngoài tới. Như cái kiểu Zing me tụt hạng 2 thì nhiều cty mừng hơn là Zing me số 1 vậy. Ở NCT, tui không cấm nhân viên sử dụng website hay sản phẩm nào hết. Mọi người có thể nghe nhạc bằng nhacso, zing, nhacvui; xài fb zing me; mua hàng trên 5giây, tiki, nhommua…v…v… mà không bị dòm ngó soi mói. Có lần 1 người trong cty hỏi sao mình ko chặn hết các website kia đi để ủng hộ sản phẩm nhà thì tui chỉ nói rằng “chúng ta có ép 100 người ở đây sử dụng cũng chỉ là 100 người, nếu 100 người mà mà còn chán ko xài sản phẩm mình mà phải ép thì làm cửa gì có 1 triệu người ngoài kia” 

Tuy nhiên không phải công ty nào cũng vậy hoặc không phải cá nhân nhân viên ủng hộ câu chuyện cạnh tranh công bằng với nhau hơn là dìm nhau cũng chết. Chuyện dìm hàng nhau/chơi xấu nhau còn lộ nhiều khi càng kỳ hơn khiến cho 2 lãnh đạo ko nói chuyện với nhau luôn. Đã có lần mọi người search “nhom mua” nó ra quảng cáo của 1 website cùng ngành cùng dịch vụ và kêu gọi vào site đó… Có công ty lên danh sách các cty cạnh tranh để không mua quảng cáo, không hợp tác, không làm việc chung và thậm chí là từ khóa chặn không cho user comment… 
Các công cty còn dìm hàng nhau bằng nhiều hình thức như đăng bài bỏ ra các từ ngữ, câu cú liên quan đến công ty khác dẫn đến việc website V lượt bỏ hết các bài viết về website Z và website Z cũng làm ngược lại. Cuối cùng là các sản phẩm nước ngoài được cả 2 website PR ầm ầm. Nghĩ đi nghĩ lại mà hài  Còn nhiều câu chuyện ly kỳ giữa các công ty, nhưng đó là kinh doanh thương trường là chiến trường cũng không nói được gì nhưng nghĩ cứ thế thì chẳng có sản phẩm nào của Việt nam đứng 1 ở  Việt Nam cả. Nghĩ cũng buồn, mà thôi thì cũng kệ…"

2. Khi đối thủ gặp khủng hoảng
Chuyện Nhóm Mua là một ví dụ có lẽ dễ thấy nhất, bạn Bình Nguyễn, CMO tại Dynabyte.vn, đã nhận xét:

 "Nhân sự vụ của Nhommua, một loạt các công ty Internet và e-commerce khác hả hê spread news, ra sức đàm tiếu, lập cả site tin tức công nghệ lá cải để đăng tin sai sự thật. 
[...]. Thị trường e-commerce ở VN bé tí, tương lai gần vẫn bé. Các bạn mong đợi sẽ lấy được bao nhiêu % cái market share của Nhommua? Đùa chứ nếu Nhommua chết cũng ko đến lượt các bạn. Khách hàng nó chán và mất niềm tin rồi còn đâu. 
Các cty e-commerce không sống bám vào nhau để cùng tồn tại thì thôi, ít nhất cũng đừng góp phần phá cái thị trường vốn đã low-trust như này. Một thằng nó ngã, nếu không cố gắng nâng nó dậy để nó phát triển market size cùng mình thì thôi, lại còn vùi dập. Loser tiếp theo, chính là các bạn đấy :)"

Đến phút cuối vẫn là "nếu như" - một giả định

Trường hợp này, các trang tin nên làm gì? Một nhân sự giấu tên am hiểu về thị trường mà Nhóm Mua nhắm đến đã nhận xét:

 "Trong trường hợp của NhomMua các trang tin ko nên đăng bài khi họ ko nắm rõ sự việc, thí dụ một trang đã đăng hàng loạt và đăng liên tục bài về NhomMua là Vcamp nhưng cho đến tận bài cuối cùng về NhomMua họ đăng, họ vẫn phải thừa nhận là họ ko biết dc nhà đầu tư chiếm bn % cổ phần của NhomMua chứng tỏ họ ko hề có connect với bên nhà đầu tư hay một nhân sự chủ chốt nào của NhomMua. Nguồn tin họ có cũng chỉ từ các nhân viên cấp thấp, xào lại và dùng nguôn tin của các trang cấp thấp nên vụ NhomMua mới thành lùm xùm như vậy.
Cho đến tận bây giờ, các trang tin vẫn chưa tiếp cận với 2 thông tin lõi rất cơ bản bao gồm: 

1. Lượng cổ phần của nhà đầu tư có chiếm quá bán ko ? vì nếu chiếm quá bán thì ko thể bảo nhà đầu tư "đảo chính"

1. Điều lệ công ty NhomMua, tập đoàn MJ đối với việc phế truất thế nào

Chính việc các trang tin ko biết cách tiếp cận có hệ thống/ pháp lý mà chỉ đăng tin lùm xùm nên mới càng lam thị trường hoang mang". Nếu là đối thủ cũng "Không nên tranh thủ cơ hội trù dập đối thủ. Vì trong các thị trường low trust như Ecommerce đối thủ chết thì cũng kéo mình đi theo. Trong những thị trường như Ecommerce mình còn nên nhảy vào định hướng truyền thông để bảo vệ trust của người tiêu dùng với thị trường". 

Những tin đồn kiểu như FPT kêu gọi nhân viên FPT “dìm hàng” Thegioididong trên mạng? cũng khó để nói là có thật hay không nhưng chắc sẽ khiến bạn suy nghĩ!

3. Cạnh tranh hay Thù địch?
Trong bài viết "Cạnh Tranh hay Thù Địch", diễn giả Quách Tuấn Khanh có kể một đoạn thoại giữa 2 nhân vật trong phim TROY khi Priam – vua thành Troy đến gặp Achilles xin lại xác con trai mình là hoàng tử Hector

Hoàng tử Paris

Hoàng tử Hector

Người anh hùng Achilles không hào hứng lắm với cuộc chiến, nhưng khi người em họ yêu quý Patroclus bị mất mạng dưới tay vị hoàng tử thành Troy là Hector vì lầm tưởng đó là Achilles thì cơn giận của anh đã lên đến cực điểm, và anh không mong muốn gì hơn là một cuộc chiến một mất một còn với Hector. Và Hector đã thua trong trận chiến này, xác của anh đã bị kéo lê về doanh trại của quân Hy Lạp.
Quá thương con, vị vua già tội nghiệp Priam lén đột nhập vào trại lính Hy Lạp cầu xin Achilles trả lại thi hài con trai để tiến hành thủ tục hậu sự.

Achilles: Ông là ai?

Vua Priam: Ta đã chịu đựng điều mà chưa ai trên đời phải chịu đựng. Ta đã hôn đôi tay kẻ đã giết con trai ta.

Achilles: Priam?Vua Priam: (gật đầu)

Achilles: Sao ngài vào đây được?

Vua Priam: Ta rành đất nước của ta hơn người Hy Lạp

Achilles: Ông là một người tài giỏi. Tôi có thể lấy đầu ông bằng một nhát kiếm trong nháy mắt

Vua Priam: Ngươi nghĩ lúc này ta còn sợ cái chết nữa sao? Ta đã chứng kiến cái chết của con trai cả và cảnh ngươi kéo xác nó sau xe. Cho ta xin nó về. Nó phải được chôn cất theo đúng nghi thức và người cũng biết vậy. Hãy trả nó cho ta. 

Achilles: Con trai ông đã giết em họ ta 

Vua Priam: Hector đã nghĩ đó là ngươi. Người đã giết bao nhiêu người em họ của kẻ khác, bao nhiêu người anh, người em, người cha, người chồng. Bao nhiêu người hỡi Achilles tài giỏi? Ta biết cha của ngươi. Ông ấy chết quá sớm nhưng ông ấy đã có diễm phúc là không phải chứng kiến cảnh con trai mình chết.Ngươi đã lấy hết của ta, kẻ kế thừa ngai vàng, người bảo vệ vương quốc của ta. Không thể thay đổi việc đã xảy ra, đó là ý muốn thần linh. Nhưng hãy ban cho ta một ân huệ nhỏ đó.Ta đã thương yêu con ta từ lúc nó mở mắt chào đời cho đến khi nguời làm nó nhắm mắt. Hãy để ta tắm rửa xác của nó, cầu nguyện cho nó, đặt hai đồng tiền lên mắt của nó để đưa nó qua thế giới bên kia 

Achilles: Nếu tôi có để ông ra về an toàn, có để ông mang xác Hector về thì điều đó cũng không thay đổi được gì. Ngày mai ông vẫn là kẻ thủ của tôi. 

Vua Priam: Ngay đêm nay ngươi đã là kẻ thù của ta rồi. Nhưng ngay cả kẻ thù cũng phải tôn trọng nhau.

 Achilles: Ta kính trọng sự can đảm của ông…

Tôn trọng lời khẩn cầu của một người cha già, Achilles để ông đưa xác Hector về với Troy.
Câu nói của vua Priam làm tôi suy nghĩ rất nhiều: “Ngay cả kẻ thù cũng phải tôn trọng nhau”.

Nhớ lại câu nói của ông bà mình: “Buôn có bạn, bán có phường”, nhưng hình như từ rất lâu rồi những đơn vị làm cùng ngành hoặc những người làm cùng nghề lại mặc nhiên được chúng ta xem là đối thủ (thậm chí kẻ thù) của nhau.

Đâu là điểm khác nhau giữa cạnh tranh và thù địch? Đối thủ là kẻ cần bị triệt tiêu, hạ gục, lúc này mục tiêu của bạn là nhắm đến sự sống còn của kẻ mà bạn coi là đối thủ. Trong khi cạnh tranh thì cả hai đều có mục đích riêng dù trong cùng ngành; họ cạnh tranh nhau để không ngừng vươn cao, tiến xa chứ không nhắm đến chuyện triệt tiêu lẫn nhau, cả hai nhìn nhau làm thước đo và động lực để không ngừng hoàn thiện mình. 

Steve Job và Bill Gate

Hãy nhìn những khía cạnh tích cực của cạnh tranh: cạnh tranh giúp nâng cao chất lượng, cạnh tranh thúc đẩy sự tiến bộ, cạnh tranh là động lực để doanh nghiệp đổi mới không ngừng, cạnh tranh làm xã hội đi lên, cạnh tranh giúp cuộc sống hướng đến sự hoàn thiện… Chúng ta cần những con người cạnh tranh, những tổ chức cạnh tranh để hướng tới điều này. Ngay cả kẻ thù ở hai chiến tuyến cũng cần tôn trọng nhau vì suy cho cùng họ chỉ theo đuổi mục đích, lý tưởng của riêng họ.

Trong phim Troy, Achilles và Hector là hai đối thủ vĩ đại của nhau và họ thể hiện sự tôn trọng nhau hết mực. Câu chào tạm biệt của Achilles “Hẹn gặp lại người anh em” khi Hector chỉ còn một cái xác là hình ảnh tuyệt vời nhất thể hiện sự tôn trọng này. Vậy mong rằng từ nay chúng ta hãy cùng nhau cạnh tranh để tất cả cùng vươn lên và tìm chỗ đứng cho riêng mình, vì bầu trời này đủ chỗ cho tất cả chúng ta.

Mùa len trâu - The Buffalo Boy

Mùa len trâu (Buffalo Boy) nổi bật với một cốt truyện mạnh hơn thường thấy trong các bộ phim về nông thôn Việt Nam và một giọng điệu khoáng đạt trong phân bố cảnh vật và tính cách.

 -- Variety.com 9/8/2004 --

Lễ 30.4, tôi có thời gian xem một số bộ phim tôi thích mà thường ngày chưa được xem. Càng xem nhiều phim, tôi càng mê mệt những bộ phim có khung cảnh, chất liệu Việt Nam: Người Mỹ Trầm Lặng, Dòng máu anh hùng, Trăng nơi đáy giếng. Cuộc sống Việt Nam hiện lên đẹp đẽ, sống động trong từng câu chuyện của riêng mình. Trong số đó, Mùa len trâu mang lại cho tôi nhiều cảm xúc.

Phim Mùa Len Trâu làm tôi nhớ lại một thời nước nổi, khi gia đình bác tôi còn phải leo lên giường suốt mấy tháng. Gia đình có lẽ đã quen cảnh này, nên đón nhận nó một cách tự nhiên, không có chút sợ hãi như tôi mường tượng. Tôi đi hai chuyến xe đò, một chuyến từ nhà lên Sài gòn, ở tạm nhà người quen. Sáng hôm sau đón xe từ Bến xe Miền Tây theo đường về Rạch Giá. Nhà bác tôi cách đường lộ hơn chục km, muốn vào phải đi đò. Mỗi ngày đò vào chỉ có 2 chuyến: sáng sớm hoặc lúc 5h chiều. Có lần lỡ đò, tôi với mẹ lội bộ rã cẳng mới tơí nơi. Ấn tượng đi ghe theo tôi hơn 20 năm qua, cùng với cảnh vật và con người đôn hậu, nhiệt tình.

 Tôi nhớ đến cảnh mênh mông bất tận của khi chèo thuyền đứng giữa ruộng cách đây vài năm, lọt thỏm giữa biển nước với gió mát rượu, nhớ những lần đi cắm câu đêm với tiếng côn trùng xa vắng. Tôi nhớ cảm giác rờn rợn sợ gặp rắn khi thò tay xuống làn nước lạnh giá ban đêm.

Mùa Len Trâu - Khung cảnh Tây Nam Bộ
Một bộ phim đầy chất thơ với những cảnh tuyệt đẹp của miền Nam Việt Nam" - Le Figaro

Bộ phim được làm vào năm 2003, có kinh phí khoảng 1 triệu USD, với sự tham gia của ba hãng : Hãng phim Giải Phóng Việt Nam, 3B Productions Pháp và Novak Prod Bỉ. Bộ phim được trình chiếu ở Pháp với tên Gardien de buffles và ở Mỹ với tên Buffalo boy.

Phim đưa người về miền Tây Nam Bộ vào những năm1930-1940. Khi mùa nước lên, bao phủ khắp mọi nơi, lụt từ 1m đến 4m. Ở vùng nước lụt, con người không có chỗ ở, trâu cũng không có chỗ. Với nông dân, gia sản của họ chỉ có trâu, đất đai là của địa chủ. Bảo vệ, nuôi trâu khỏe mạnh là một ưu tiên hàng đầu vào mùa này.

Khi nước lụt, trâu không cỏ để ăn, người nuôi phải đưa đến những vùng đất cao hơn để tìm cỏ. Trong bộ phim có nói đến vùng Bảy Núi, Ba Thê: "Núi non trập trùng, trâu ăn cỏ nghẹn đồng, ngứa lưng cọ mình vào cột đền vua chúa mà gãi sột sột. Trâu đen đồng, đặc nước giống như thời thiên địa sơ khai, càn khôn lẫn lộn." Đây là đích đến của chuyến đi với  độ dài 30-40 km, đưa trâu lòng vòng ở những chỗ có cỏ để đủ sức đến nơi.

Không phải ai cũng có khả năng đưa trâu đi 3-4 tháng, chìm trong mưa và làn nước mênh mông giá lạnh. Lúc này, những người "len" trâu xuất hiện. Len" trong tiếng Khmer có nghĩa là đi tự do, "len trâu" có nghĩa là cho trâu đi tự do. Len trâu trong mùa nước nổi chắc chắn là công việc độc quyền của đàn ông mà nước là một ranh giới. Những người đi len trâu sống trong một thế giới khu biệt, đậm đặc nam tính với ân oán giang hồ, giành giật cướp bóc,  tình yêu và nghĩa khí Nam bộ.. Tối vừa chén chú chén anh trong từng hồi Dạ cổ hoài lang không dứt, đêm đã đánh nhau đến lòi ruột.

Thông qua câu chuyện của phim, chất Nam Bộ thể hiện trong từng cảnh "ngập nước" của Mùa len trâu: đoàn đi len với hàng trăm con trâu giữa cánh đồng nước nổi; mưa dầm giữa buổi chiều trong tiếng đàn bầu buồn nẫu ruột; cơn lũ tràn về giữa đêm khuya cuốn trôi nhà cửa; người dân ăn cơm nắm với mắm, ngủ trong chiếu quấn thay chăn màn; người chết không có đất chôn giữa mùa nước...

“Điện ảnh không còn dừng lại ở giải trí mà đem đến một thông điệp văn hóa sâu sắc”

Olivier Dubois - Giám đốc Novak Productions nhận xét về bộ phim

Đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh: "Tôi thích Hương rừng Cà Mau của nhà văn Sơn Nam từ những năm học trung học. Càng đọc tác phẩm này, tôi càng chiêm nghiệm thêm được nhiều điều mới mẻ. Trong Hương rừng Cà Mau, tôi đã thấy vẻ đẹp rất đặc biệt của một không gian bị nước bao phủ, mặc dù chưa từng đặt chân tới. Tôi rất thích hình ảnh và những triết lý về nước. Đó là biểu tượng của sự chết. Bởi mùa nước nổi không có đất để chôn nên người ta dìm xác người ở dưới nước, trâu bò chết mục ra... Nhưng nó cũng là biểu tượng của sự sống vì người nông dân phải nhờ có nước để sống. Mặt khác, tôi cảm nhận được nước còn là biểu tượng của thời gian trôi qua và thời gian mang tính chất lịch sử đang trên đà bị mất đi."



"Nước là một nhân vật luôn hiện hữu trong suốt cả bộ phim. Nước trong nhiều nền văn hoá khác nhau, ngay cả trong văn hoá Việt Nam, là biểu tượng của sự trong sạch, của sự sống. [...] Tôi thấy rằng, trong một tác phẩm nghệ thuật, nếu chúng ta gọi phim là một tác phẩm nghệ thuật, thì các biểu tượng, ẩn dụ phải vượt ra ngoài những ý nghĩa thông thường mà chúng ta vẫn từng quen thuộc. Trong phim, nước là biểu tượng hỗn hợp cả sự chết lẫn sự sống. Đó là hai yếu tố rất là đối kháng nhau, nhưng không thể phân chia ra được"

Mùa len trâu đã không chỉ chinh phục người xem bằng những thước phim tuyệt vời về một vùng đất hoang dã. Mưa, nước, nhịp điệu đã vượt ra khỏi sự mô tả thông thường của một câu chuyện kể. Cái lạ về cảnh sắc, tập quán đã nhường sức chinh phục cho cái đẹp khám phá cuộc sinh tồn của con người trước thiên nhiên và đồng loại. Mùa nước nổi, đất Bảy Núi, đàn trâu lội… chỉ như là những hình hài để cuộc sống "bảy chìm ba nổi" của "những người đàn ông không làm chủ được gì" có thể làm rung động sâu sắc, không chỉ những khán giả muốn thẫn thờ một chút Việt Nam trên màn bạc.

Các phim gần đây như Những nụ hôn rực rỡ, Công chúa Teen hay một bộ phim được marketing thổi tận mây xanh là Bẫy Rồng liệu có một sức sống mãnh liệt, được khán giả đón nhận và xúc động sau gần 10 năm? Câu trả lời chắc sẽ không quá khó với bạn !

Tham khảo:
http://vietbao.vn/Van-hoa/Diem-5-cho-Mua-len-trau/40061286/183/
http://vietbao.vn/Van-hoa/Bao-gio-cho-den-Mua-len-trau/70013267/181/
http://vietbao.vn/Van-hoa/Mua-len-trau-Suc-hap-dan-cua-su-chan-thuc/70013470/181/
http://vietbao.vn/Van-hoa/Xem-Mua-len-trau-den-mot-the-gioi-khac/70001713/181/
http://vietbao.vn/Van-hoa/Mua-len-trau-Khoc-liet-nhung-nghen-chan-tinh/30059585/183/
http://vietbao.vn/Van-hoa/Bao-gio-cho-den-Mua-len-trau/70013267/181/
http://www.yxine.com/?gf=bv&view=1&articles_id=315
http://vnexpress.net/gl/van-hoa/2005/06/3b9ded09/

Du lịch Nha Trang - Check list: Đi, ở, ăn, chơi

Để du lịch Nha Trang với chi phí phù hợp, thưởng thức nhiều đồ ăn đặc sản giá vừa phải và nhiều niềm vui, dưới đây là một số gợi ý cho bạn từ chính kinh nghiệm chuyến đi của mình.

1. Đi
Xuất phát từ Sài Gòn
Trừ khi bạn say xe, chọn lựa xe giường nằm là một lựa chọn tốt.
Bạn có thể đi Nha Trang với xe Phương Trang, giá vé 160k/người. Một bác cho biết đi xe Phương Trang vì "chạy êm, đúng mức, không chạy ẩu".

Phòng vé xe Phương Trang Q.1
272 Đề Thám - Q.1 - TP. Hồ Chí Minh
Tel: (08) 38375570 - 38379879

Nếu bạn thích ở vị trí êm ái, nên chọn vị trí giường ở giữa xe và đặt trước vài ngày, đặc biệt nếu bạn muốn đi vào cuối tuần.

Nếu muốn nằm cạnh những người cùng đi, hay có con nhỏ, bạn có thể đặt vé ở giường cuối cùng, tầng trên. Xe lớn nên êm ái, không bị sóc. Tầng dưới sẽ hơi ngợp, không nên đặt, trừ khi bạn đi muộn, hoặc muốn ngủ lâu nhất có thể (vị trí này tối hơn tất cả các vị trí khác).

Khi đi xe giường nằm việc đi lại khá thoải mái, nên có nhiều bạn nghỉ cuối tuần hoặc về thăm nhà vào những ngày này, cao điểm là thứ 6 -7 và trở lại Sài gòn vào tối chủ nhật. Sau khi đã xác định được ngày đi, nên đặt xe càng sớm càng tốt để chủ động và có vị trí như ý.

2. Ở
Cùng với xe, bạn cũng nên đặt phòng khách sạn càng sớm càng tốt để chủ động cho chuyến đi. Tôi chọn một khách sạn quen, nằm hơi khuất phía trong hẻm và rất gần biển. Với khách sạn 2 sao, phòng ban công thoáng với giá 250K/ngày là đủ để thoải mái. Trong chuyến đi sẽ đi nhiều hơn ở, chỉ cần khách sạn sạch sẽ, tiện nghi là ổn. Nhóm khách sạn ở 64B Trần Phú là một chùm lựa chọn cho bạn. Ở đây bạn đi bộ không đến 3 phút là ra đến biển, dấu hiện nhận biết là kế hội quán XQ, góc ngã tư Biệt Thự - Trần Phú.

Đi tại Nha Trang
Cùng với ở, bạn nên nhờ tiếp tân đặt giúp xe máy để tiện cho việc đi lại, thay vì  đi bộ hoặc suốt ngày đi taxi.

Nếu đi xe số chỉ 60K/ngày, xe ga 100K/ngày, xăng tự đổ. Có xe, bạn sẽ khám phá được nhiều chỗ lạ, đẹp và đi chơi tự do thoải mái.

Nhờ có xe máy tôi đi mua bắp rang bơ ở góc đường ra cảng, lúc quay về mới phát hiện sân banh ở đây vào buổi tối toàn là các cặp tình nhân, xe đậu san sát. Phía xe hơn, ngoài một con đê bé là biển rì rào, sau lưng họ là hàng dương đặc trưng của phố biển Nha Trang. Chỗ này chắc toàn dân địa phương, vì các xe vào ra đều tự động tắt đèn, chắc để tránh làm gián đoạn sự lãng mạn.

3. Ăn ngon tại Nha Trang
Tôi tìm rất nhiều thông tin từ internet, cũng như hỏi thăm các người bạn ở Nha Trang. Danh sách ăn chơi cả mấy chục trang, nhưng các gợi ý của bạn bao giờ cũng làm tôi an tâm hơn (cảm ơn em Trang - cochanchi).

Đây là một số đặc sản tôi cho là đáng cho bạn thử

1. Bún bò o thi, 20 Phan Chu Trinh, Nha Trang
   Giá từ 25 tô nhỏ / 35K/tô lớn.
   Thịt bò mềm, thơm, nước lèo cũng vừa miệng, ăn rất thích.
   
   
   
   
   Hình ảnh:tdung83
2. Bánh canh Cô Lộc
   30 phan chu trinh, Nha Trang
   Cách chỗ bún bò 5 căn nhà, giá rẻ.
    Hai người ăn chừng 30K, nhưng tốt nhất là nên ăn gấp đôi mới đủ no.
3. Cháo Gà: Huỳnh Lai - 2 Phan Chu Trinh, Nha Trang
   Chiều chiều tôi ghé chỗ này mua cháo cho Khang. Chắc tại có duyên hay sao mà tôi ăn nhiều món ở đường này.
4. Bò Lạc Cảnh - 44 Nguyễn Bỉnh Khiêm
   Ngon nhất là bò nướng.
    Nếu bạn có đủ kiên nhẫn hoặc nhâm nhi từ từ có thể ăn Chả tôm quấn mía nướng, sẽ được mang ra sau 30 phút.
5. Nem Nha Trang - Đặng Văn Quyên
   
   
   hình ảnh:Travel247
   
   16B Lãn Ông, góc ngã tư Lê Lợi- 25K/phần.
   Nhiều thông tin từ internet cho biết chỗ ăn ngon là hoặc là Quán Nem Ngọc Tiên 59 Lê Thành Phương hoặc Đặng Văn Quyên. Tôi ăn cả hai nơi, thì thấy Đặng Văn Quyên có vị trí thoáng hơn, rau tươi sống, phục vụ tốt hơn và quan trọng nhất: ăn ngon hơn với giá cũng vậy. Có thể với khẩu vị mỗi khác, nhưng nếu ăn thêm lần nữa, Đặng Văn Quyên là lựa chọn chứ không phải Ngọc Tiên.
   
   Bao lâu nay, nhiều người biết tiếng nem Ninh Hòa như một món đặc sản ấn tượng, ăn một lần mà nhớ mãi. Thế nhưng nem Ninh Hòa nổi tiếng lại không phải tại chính xứ sở nó sinh ra. Sau hơn 20 năm vượt 34 km xuất hiện tại thành phố Nha Trang, nem nướng Ninh Hòa dần được biết đến nhiều hơn với tên gọi “Nem nướng Nha Trang” dù cách chế biến, hương vị và cách ăn như bao đời nay vẫn vậy.
   
   Nem nướng Ninh Hòa chủ yếu được làm từ thịt heo. Đúng chuẩn phải là thịt heo đất đỏ bản xứ nổi danh “Mây Hòn Hòe, heo đất đỏ”. Con heo nặng cả tạ nhưng người ta chỉ lấy được 10 ký thịt đùi để chế biến. Thịt đùi heo nóng được xay giã nhuyễn, thêm chút mỡ phần và da heo thái nhỏ nướng lụi giòn giòn sần sật, trộn gia vị tỏi, tiêu. Viên hỗn hợp thịt heo thành miếng, xiên nướng trên bếp than hồng. Nghe tiếng mỡ nổ lách tách trên bếp lửa, ngửi mùi thơm ngào ngạt của thịt heo nướng đã thấy ngon miệng.
6. Cơm tấm Trung (Trường Tàu)
   
   10/4 Lý Tự Trọng, TP.Nha Trang, TP Nha Trang, Khánh Hòa.- Đối diện trường Lý Tự Trọng (cùng tên đường)
   

4. Chơi

1. Sailling Club
   Quán Bar ở gần góc ngã tư Trần Phú - Biệt ThựTôi có thể đi bộ qua chỗ này, quán đẹp, có thể đi bộ ra biển, không gian thoáng. Ở đây đa số là dân Tây, chỉ có một số ít người Việt, và vô số các em chân dài thật sự lẫn chân dài "đú".
   
   
   
   
   
   
   
    Nếu đi đúng ngày, bạn có thể gặp các DJ được mời từ các nước bạn, ca múa nhạc hoặc múa lửa trước khi nhạc mở to và mọi người túa ra nhảy nhót. Thường thì 11h mới bắt đầu đông và có thể ở lại chơi đến sáng.
2. Đi thuyền ra 4 đảo
   
   Video của chuyến đi do Tiên Tiến Tour giới thiệu
   
    Ra đến Nha Trang mà bạn không đi tuyến đảo kể như là phí. Bạn có thể nhờ lễ tân đặt tour khoảng 120K/chuyến. Thích nhất chuyến này là khi về đến đến đảo Hòn Một, tàu sẽ neo xa bờ một chút, gom hai ba tàu lại rồi chơi nhạc nhộn. Các ghế ngồi xếp lại thành sân khấu, ai thích sẽ lên đó nhảy nhót. Các bạn Tây nhảy muốn sập cả ghế. Sau màn ca nhạc là đến "happy hour": quầy rượu dưới biển, nhạc dance mở to hết cỡ, mọi người nhảy xuống bơi hoặc đứng từ nóc tàu nhảy xuống.
   
   
   
   Hình ảnh: Mekongtours
   
   
   

   Đi tour này mới thấy các doanh nghiệp nhỏ cạnh trạnh với công ty lớn bằng con người  theo một cách thức độc đáo khó bắt chước: vừa là tour guide, vừa là MC, nhạc công cũng là lái tàu, cũng là người nấu cơm. Mặc dù chỉ là cây nhà lá vườn nhưng cùng một lúc đóng nhiều vai, hoàn thành nhiều nhiệm vụ chỉ có những doanh nghiệpdạng này mới tồn tại được.

   
   

   Chuyến đi khá thú vị, công ty phục vụ cũng chu đáo. Bạn có thể đặt tour trực tiếp tại website công ty hoặc gọi điện trực tiếp.

   
   

   Thông tin thêm : http://tientientour.com.vn

Wikileaks & Quyền Lực Phân Tán

Những ngày qua, thế giới sững sờ trước hàng loạt công bố của Wilileaks về các tài liệu mật. Hoạt động của website Wikileaks đang là tâm điểm chú ý của cả thế giới.

Họ là ai, hoạt động như thế nào, tương lai của tổ chức này ra sao khi người sáng lập đang có nguy cơ dẫn độ sang Hoa Kỳ. Trong giả thuyết này, Assange có thể bị kết án tử hình hoạch đưa thẳng tới trại giam Guantanamo.

Tương lai của tổ chức này sẽ thế nào nếu người sáng lập bị tử hình? Liệu quyền lực phân tán có giúp họ tồn tại?

Họ sẽ như thế nào khi bị cô lập về tài chính từ Paypal, Master, Visa và cả Apple từ chối hợp tác, website liên tục bị tấn công, người sáng lập bị đe dọa bị ám sát?

Talkshow tuần này sẽ tìm hiểu trong lịch sử đã có những sự việc nào tương tự, có tổ chức nào càng bị vây hãm càng trở nên bất tử và không thể phá hủy. 

Đây là tài liệu buổi nói chuyện về chủ đề này